Karkonoskie Centrum Gospodarki Odpadami w Ścięgnach - Kostrzycy
W skład Karkonoskiego Centrum Gospodarki odpadami
wchodzi składowisko odpadów innych niż niebezpieczne
i obojętne oraz Zakład Utylizacji Odpadów.
Fot. 1. Widok na Karkonoskie Centrum Gospodarki Odpadami
Składowisko odpadów
Składowisko odpadów zlokalizowane jest na granicy gmin Mysłakowice i Podgórzyn, w rejonie wsi Ścięgny (około 160 m w kierunku S-E od składowiska) i Kostrzycy (około 1 km w kierunku N od składowiska), przy drodze Ścięgny - Kowary stanowiącej dojazd do składowiska i Zakładu Utylizacji Odpadów.
Od strony północnej teren składowiska przylega do obszarów leśnych, od strony południowej i zachodniej do gruntów ornych łąk, od strony wschodniej do składowiska przylegają obiekty instalacji mechaniczno - biologicznej obróbki odpadów, a dalej kompleks leśny.
Zgodnie z nazewnictwem ustawy o odpadach składowisko odpadów komunalnych w Ścięgnach - Kostrzycy jest składowiskiem odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne.
Pierwotnie, teren obecnego składowiska odpadów stanowiły nieużytki, na których nielegalnie składowano odpady. Szacowana kubatura "dzikiego" składowiska wynosiła w 1992 roku 289,8 tys. m3. Obecnie użytkowany sektor 1 ma pojemność 298,692 tys. m3. Pod następne kwatery składowiska przewidziany jest teren o wielkości 3,2 ha o szacowanej objętości równej 448 tys. m3.
W ramach projektu ekologicznego zagospodarowania składowiska przewidziano budowę i eksploatację 4 sektorów składowania odpadów, które będą sukcesywnie wykonywane i zapełnianie. Przewiduje się, że sektory zajmą w początkowej fazie ich eksploatacji teren przyległy do istniejącej, zrekultywowanej bryły składowiska, a po wypełnieniu odpadami do poziomu starej hałdy obejmą również jej wierzchowinę. Docelowo, po wypełnieniu 4 sektorów powstanie jedna bryła składowiska, której centralna część stanowić będzie bryła starego, czasowo zamkniętego składowiska.
W ramach prac związanych z zagospodarowaniem składowiska uporządkowano i ukształtowano bryłę istniejącej hałdy odpadów. Uszczelniono jej wierzchowinę oraz skarpy boczne przy pomocy geomembrany PEHD, zabezpieczonej geowłókniną, piaskiem oraz warstwą rekultywacyjną, którą obsiano trawą. Powstające w złożu starej hałdy odcieki i zanieczyszczone płytkie wody gruntowe ujmowane są ciągiem drenarskim ułożonym w podnóżu północnej skarpy, który włączony jest do wspólnego przewodu zbiorczego zbierającego odcieki z nowej i starej kwatery.
Natomiast uszczelnienie obecnie użytkowanej kwatery wykonano jako dwuwarstwowe złoże z warstwy 0,5 m iłu i geomembrany PEHD w części podpoziomowej kwatery oraz z bentomatu i gemembrany PEHD grubości 2 mm w części nadpoziomowej. Na geomembranie ułożona została geowłóknina, a na niej warstwa mineralna stanowiąca ochronę geomembrany oraz warstwa filtracyjno - drenażowa dla odcieków. W nowej kwaterze składowiska, składającej się z części podpoziomowej oraz nadpoziomowej ułożone zostały dwa odrębne systemy drenażu odcieków. Są one włączone na zewnątrz kwatery do wspólnego przewodu zbiorczego odcieków, łączącego się z przewodem zbiorczym, zbierającego odcieki z nowej i starej kwatery. Tym przewodem mieszane odcieki doprowadzane są do pompowni odcieków, która przepompowuje je do zbiornika retencyjnego.
W zbiorniku retencyjnym odcieków o pojemności 1700 m3 gromadzone są odcieki oraz inne zanieczyszczone wody (m.in. ścieki bytowe z węzła technologicznego). Zgromadzone w zbiorniku odcieki są podczyszczane poprzez napowietrzanie. Podczyszczone odcieki wykorzystywane są do nawadniania złoża odpadów, a ich nadmiar jest wywożony do oczyszczalni ścieków w Mysłakowicach. W ramach Karkonoskiego Systemu Wodociągów i Kanalizacji zbiornik odcieków będzie połączony siecią kanalizacji z oczyszczalnią w Mysłakowicach.
Na terenie Centrum wybudowana została również oczyszczalnia glebowo-korzeniowa, która aktualnie stanowi wyłączny rezerwowy zbiornik retencyjny odcieków w przypadku gdyby podstawowy zbiornik byłby pełny i nie mógł przyjąć odcieków. Taka sytuacja nie zdarzyła się dotychczas od czasu wybudowania zbiornika podstawowego.
W celu zapobieżenia napływowi czystych wód pod składowisko trwale obniżono poziom wód gruntowych układając drenaże pod nową kwaterą oraz na przedpolu starej kwatery, a także na wschód od składowiska. Drenaż czystych wód odprowadza je grawitacyjnie do rowu przepływającego wzdłuż północnej granicy składowiska.
Składowisko posiada zatwierdzoną decyzją wojewody dolnośląskiego nr SR.III-6621-2/13-2/DŻ/2005 z dnia 14.12.2005 r. instrukcję eksploatacji.
Schemat technologiczny Zakładu Utylizacji Odpadów
Wstępny rozdział strumienia odpadów
Pierwszym etapem unieszkodliwiania odpadów jest ich wstępny rozdział w miejscu wjazdu na teren zakładu. Każda partia odpadów jest ważona przy użyciu wagi samochodowej stanowiącej element infrastruktury składowiska. Wwóz odpadów w głąb zakładu jest poprzedzony identyfikacją rodzaju odpadów na bazie deklaracji przewoźnika oraz oględzin. W punkcie przyjęć jest określane miejsce rozładunku danej partii odpadów. Zależnie od rodzaju odpady są kierowane do punktów wg tabeli zamieszczonej poniżej.
Tabela 1. Wstępna dystrybucja odpadów
| RODZAJ ODPADU |
MIEJSCE ROZŁADUNKU |
| Niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne |
Zasobnia na odpady surowe |
Stłuczka szklana z selektywnej zbiórki |
Boks na stłuczkę szklaną |
Makulatura |
Magazyn przywozowy wewnątrz hali technologicznej |
Tworzywa sztuczne z selektywnej zbiórki |
|
Odpady wielkogabarytowe |
Boks na odpady wielkogabarytowe |
Odpady zidentyfikowane jako złom żelazny |
Boks na złom |
Odpady zielone |
Magazyn biofrakcji |
Odpady problemowe, ZSEiE |
Magazyn małych ilości odpadów niebezpiecznych |
Odpady inertne i inne |
Misa składowiska odpadów |
Odpady zmagazynowane jak powyżej podlegają odpowiednim dla nich procesom technologicznym.
Linia technologiczna segregacji mechanicznej odpadów
Punkt początkowy procesu dla odpadów zmieszanych stanowi zasobnia na odpady.
 Fot. 2. Zasobnia na odpady zmieszane |
 Fot. 3. Linia technologiczna segregacji |
Do węzła są kierowane niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne. Załadunek odpadów do sita realizowany jest przez przenośniki: kanałowy i wznoszący. Centralnym urządzeniem węzła jest sito bębnowe. Elementem roboczym sita są dwa bębny o perforacji 20 i 70 mm. Odsiew (odpady > 70 mm) z sita jest zrzucany z sita bezpośrednio na podest sortowniczy, gdzie są wybierane surowce wtórne: tworzywa sztuczne, metale, papier, szkło. Pozostała część odpadów tzw. balast jest transportowany przenośnikiem wznoszącym do prasy wysokiego zgniotu o sile zgniotu 50 Mg. Odpady są zgniatane i belowane, w postaci kostek o wadze 650-700 kg są wywożone na misę składowiska.
Przesiew stanowią frakcja drobna (0 - 20 mm) oraz frakcja 20 - 70 mm (bogatą w części organiczne).
Frakcja 0 - 20 mm jest transportowana przenośnikiem wznoszącym do boksu na zewnątrz hali, a następnie jest wykorzystywana do przesypywania odpadów na składowisku.
Frakcja 20 - 70 mm z sita jest transportowana przy użyciu przenośnika wznoszącego do separatora ferromagnetyków wyposażonego w taśmę ze strefami: magnetyczną i obojętną. Separator ustawiony nad przesypem przenośnika wydziela z tej frakcji złom żelazny. Wydzielony złom jest przenoszony do kontenera o pojemności 1,2 m3. Kontener ze złomem po napełnieniu jest wywożony do boksu na złom, gdzie jest gromadzony do czasu zorganizowania transportu większej ilości tego materiału.
Tak przygotowana biofrakcja jest składowana w magazynie biofrakcji do czasu załadunku do kontenera kompostowni kontenerowej.
Do kompostowania trafiają również odpady powstające w wyniku prac pielęgnacyjnych na terenach zielonych, które stanowią bardzo dobry surowiec do produkcji wysokiej jakości kompostu. W projektowanym układzie technologicznym odpady zielone są gromadzone w oddzielnym boksie - magazynie odpadów zielonych. Odpady te są okresowo rozdrabniane przy pomocy rozdrabniarki mobilnej. Tak przygotowany materiał może być stabilizowany w niezależnym kontenerze kompostowni modułowej lub dozowany jest jako materiał strukturalny do biofrakcji.
Kompostowania kontenerowa
Celem zainstalowania kompostowni kontenerowej jest umożliwienie stosunkowo szybkiej tlenowej stabilizacji odpadów biologicznie rozkładalnych. Zastosowanie kompostowania w kompostowni kontenerowej umożliwia prowadzenie procesu w ustabilizowanych, optymalnych, nie uzależnionych od czynników zewnętrznych warunkach.
Fot. 4. Kompostowania kontenerowa
Uzyskanie pełnowartościowego kompostu, nadającego się do wykorzystania w rolnictwie jest możliwe jedynie w przypadku kompostowania bioodpadów zbieranych selektywnie. Kompostowanie odpadów komunalnych (a raczej mechaniczno-bilogiczna przeróbka) zmniejsza masę odpadów i stabilizuje zawartą w nich substancję organiczną. Wyprodukowany "kompost" wykorzystywany jest do bieżącej rekultywacji składowiska.
Kompostownia kontenerowa oparta jest na module, który składa się z:
8 kontenerów roboczych o pojemność 25 m3 każdy,
kontenera stacji dmuchaw - zawierający urządzenia stabilizujące proces takie jak dmuchawy powietrza, pompy wody itp.,
kontenera biofiltra - zapewniającego dezodoryzację gazów wylotowych,
komputera sterującego procesem.
Zainstalowany moduł bazowy został wykonany z rezerwą przestrzeni montażowej, co umożliwia ewentualną rozbudowę kompostowni o dodatkowy moduł roboczy bez konieczności dublowania modułu bazowego.
Czas wstępnej stabilizacji tlenowej odpadów w kontenerze wynosi od 7 do 14 dni w każdym cyklu kontenera.
Wiata dojrzewania kompostu
Kompost wstępnie ustabilizowany tlenowo w kompostowni kontenerowej wymaga, przed wykorzystaniem jako materiał rekultywacyjny, około 8 - 12 tygodniowego dojrzewania w pryzmach.
Linia technologiczna sortowania odpadów użytkowych
Na linię sortowniczą trafiają odpady pochodzące z selektywnej zbiórki (tworzywa sztuczne, makulatura, metal). Sortowanie surowców wtórnych wykonywane jest na bieżąco, tak, aby nie powodować przepełnienia boksów magazynów przywozowych. Odpady użytkowe dostarczane są na linię przy użyciu ładowarki kołowej.
Fot 5. Linia technologiczna sortowania odpadów użytkowych
Zasobnię linii sortowniczej stanowi przenośnik kanałowy - poziomy, który zrzuca odpady na przenośnik taśmowy wznoszący. Urządzenie to przemieszcza surowce wtórne na poziom trybuny sortowniczej i zrzuca na tzw. stół sortowniczy.
Przenośnik sortowniczy przebiega przez środek trybuny sortowniczej. Trybuna sortownicza posiada 8 (4 × 2) stanowisk sortowniczych wyposażonych w 8 lejów zrzutowych do czterech niezależnych kontenerów. W obszarze trybuny realizowane jest sortowanie ręczne, odpadów użytkowych. Odpady te sortowane są na frakcje "handlowe" (np. PET, PE, makulaturę, puszki stalowe i aluminiowe) zależnie od zapotrzebowania i rynku zbytu. Odpady wysegregowane zrzucane są do boksów poniżej trybuny. Odpady zgromadzone w boksach są okresowo przepychane na przenośnik wznoszący do prasy belującej w celu zagęszczenia i paczkowania.
Balast przenoszony jest przez stół sortowniczy do zrzutni poza kabiną. Odpady balastowe są zrzucane do kontenera wielkogabarytowego. Kontener na balast jest opróżniany przy użyciu samozaładowczego samochodu hakowego na terenie misy składowiska.
Linia technologiczna prasowania i belowania odpadów
Do węzła tego dostarczane są wysortowane odpady użytkowe. PET biały, niebieski, zielony, mix, chemia gospodarcza, papier. Dostarczanie materiału do prasowania odbywa się poprzez przepychanie odpadów zgromadzonych w kontenerach pod trybuną. Przenośnik pracuje w ruchu automatycznym z pełną synchronizacją z pracą prasy belującej. Urządzenie zrzuca odpady do leja zasypowego prasy.
Prasa belująca realizuje zagęszczanie surowców wtórnych dwustopniowo poprzez zastosowanie tzw. wstępnego zgniotu. Urządzenie wyposażone jest w moduł zagęszczający oraz system paczkowania sprasowanych odpadów. Praca prasy jest automatyczna w oparciu o pomiar ilości wsadu.
Fot. 6. Linia technologiczna prasowania i belowania odpadów
Magazyn małych ilości odpadów problemowych i ZSEiE
Magazyn małych ilości odpadów problemowych stanowią wielkogabarytowe, zamknięte kontenery o pojemności 20,0 m3 każdy ustawione na betonowym placu, odgrodzonym od pozostałej części zakładu ogrodzeniem uniemożliwiającym dostęp osobom nieupoważnionym.
Fot. 7. Magazyn małych ilości odpadów problemowych
W kontenerach tych gromadzony jest również jest zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, który każdy mieszkaniec gmin związkowych może zostawić nieodpłatnie.
Magazyny zewnętrzne na odpady
Tuż przy hali technologicznej zostały usytuowane magazyny zewnętrzne na odpady, które służą jako magazyny odpadów wydzielanych z ogólnego strumienia w poszczególnych fazach procesu unieszkodliwiania, takich jak: stłuczka szklana, odpady wielkogabarytowe czy złom.
W jednym z tych magazynów składowana jest selektywnie zebrana stłuczka szklana, gdzie jest oczyszczana oraz rozdzielana na dwie frakcje: szkło bezbarwne i szkło mieszane. Stłuczka szklana jest w miarę możliwości odbierana przez odbiorców.
Odpady wielkogabarytowe są magazynowane w jednym z boksów. Są one ręcznie rozbierane na frakcje użytkowe, problemowe i balast. Części nieużyteczne są wywożone na misę składowiska. Odpady użytkowe, wydzielone z wielkogabarytowych są przemieszczane do odpowiednich boksów. Odpady problemowe są krótkotrwale gromadzone w magazynie małych ilości odpadów niebezpiecznych.
Fot.8. Magazyny zewnętrzne na odpady
|